Mail de SASSAS Statistieken Home  
Stenenactie
Geschiedenis
Rondleiding
Persberichten
Donateurs
Contact
SAS Internet Links
 
Go to english version
 
 


 

 

 


Titel: Akkoord over synagoge Hofstraat


Bron: Noord Hollands Dagblad

Datum: 28 augustus 2009
Auteur: verslaggever

Akkoord over synagoge Hofstraat

De synagoge van Alkmaar keert terug naar het monumentale pand in de binnenstad.


Woningcorporatie Van Alckmaer en de Stichting Alkmaarse Synagoge (SAS) zijn het na langdurige onderhandelingen eens geworden over het herontwikkelingsplan, waaraan de gemeente Alkmaar een financiële bijdrage levert van 5 ton. De verwachting is dat vervolgens ook andere fondsbeheerders en subsidieverstrekkers over de brug komen voor de resterende 118.000 euro.

De synagoge aan de Hofstraat 15 stamt uit 1862 en is een rijksmonument. Na de Tweede Wereldoorlog was de gedecimeerde joodse gemeenschap in Alkmaar niet meer in staat het gebouw te onderhouden. In 1952 kocht de Baptistengemeente het gebouw, knapte het op en gebruikte het voor de diensten. Sinds 1997 probeert de SAS de synagoge weer voor de joodse gemeenschap beschikbaar te krijgen.

Dat is uiteindelijk gelukt doordat Van Alckmaer na bemiddeling van de gemeente het gebouw kocht en de Baptistengemeente bereid bleek naar het voormalige kantoor van de corporatie op industrieterrein Overdie te gaan. Het rijksmonument kon weer aan de joodse gemeenschap worden verhuurd.

 

...terug naar top

 


Titel: SAS biedt mevrouw Margalit eerste sieraad aan
Bron: Noord Hollands Dagblad

Datum: 24 november 2005
Auteur: verslaggever

 

SAS biedt mevrouw Margalit eerste sieraad aan


Alkmaar - De Stichting Alkmaarse Synagoge is sinds juli 1997 bezig geld bijeen te brengen voor de aankoop van de synagoge in de Hofstraat in Alkmaar. De stichting wil er een Joods centrum van maken, tot nu toe het enige in Noord-Holland ten noorden van het Noordzeekanaal. Het is dus hard nodig, dat het gebouw weer een Joodse bestemming krijgt. De huidige eigenaars, de Baptisten, zijn het hiermee eens en willen er graag aan meewerken.



Om dit doel te bereiken zijn er in de laatste jaren al de nodige acties georganiseerd. De nieuwste actie is de verkoop van een broche.

Sinds kort is Victoria van den Bergh bestuurslid van de Stichting Alkmaarse Synagoge. Van beroep is zij goudsmid. Bij haar eerste bezoek aan de Alkmaarse synagoge werd haar aandacht getrokken door een bijzonder fraai geornamenteerd dakraam. Het houten tongewelf wordt in het midden gesierd door een ovalen venster in de vorm van een oog (oeil de boeuf) met een symmetrisch krullenpatroon en een davidster in het hart. Hierdoor werd Victoria geïnspireerd tot het maken van een broche van massief zilver met een speld van gehard alpaca. De broche is voorzien van het kenmerk voor zilver door de Edelmetaal Waarborg Nederland te Joure. Ze heeft de sieraden die ze gemaakt heeft, gratis ter beschikking gesteld van de Stichting Alkmaarse Synagoge om deze te verkopen en zo te helpen haar doel te bereiken.

De eerste broche zal op dinsdag 22 november worden aangeboden aan mevrouw Margalit, de echtgenote van de zojuist afgetreden ambassadeur van Israël in Nederland.



Inlichtingen over de broche zijn te verkrijgen bij Victoria van den Bergh,
0226-422896 of victoria.vandenbergh@zonnet.nl en bij Chava Fernandes,
0229-240674 of chavafernandes@hotmail.com.

...terug naar top

 


Titel: Ferme financiële impuls voor synagoge Alkmaar
Bron: Noord Hollands Dagblad

Datum: 24 januari 2005
Auteur: verslaggever

 

Ferme financiële impuls voor synagoge Alkmaar

Alkmaar - De herrijzenis van de synagoge in Alkmaar is een ferme stap dichterbij gekomen. De stichting die ijvert voor de aankoop van het gebouw aan de Hofstraat dat ooit synagoge was, heeft 150.000 euro subsidie gekregen.

De subsidie komt van de stichting Maror. Die is een aantal jaren geleden opgericht door de Nederlandse regering om joodse tegoeden te verdelen. Er bleken veel joodse tegoeden (banksaldi maar ook uitkeringen van verzekeringen en aandelen) in beheer bij bijvoorbeeld banken. Die tegoeden konden niet worden uitgekeerd omdat de rechthebbenden én hun erfgenamen waren omgekomen in de Tweede Wereldoorlog.

Uiteindelijk kwam de regering met de banken en de effectenbeurs overeen dat een bedrag van 525 miljoen moest worden verdeeld over de joodse gemeenschap. De stichting Maror kreeg die taak op zich.

Niet alleen individuele joden konden een beroep doen op de stichting, maar ook joodse instellingen.

De stichting Alkmaarse Synagoge diende aldus een verzoek in om financiële steun bij de pogingen om de synagoge aan de Hofstraat terug te kopen. Aanvankelijk werd dat verzoek afgewezen. Maar zaterdagavond kon het bestuur van de stichting de donateurs op een bijeenkomst in de synagoge verheugd mededelen, dat een bezwaarschrift effect had gehad.

Hypotheek
Met de 150.000 euro van Maror is nu ongeveer 200.000 euro binnen. Het gebouw aan de Hofstraat is getaxeerd op 450.000 euro. ,,We zijn er dus nog niet, maar er is wel voldoende om eventueel een hypotheek af te sluiten'', zegt secretaris A. Troostwijk. Begin februari is hierover een overleg met financieel adviseur professor A. Heertje.

De Alkmaarse joden moesten de synagoge in 1942 op last van de bezetter verlaten. In 1952 werd het gebouw verkocht aan de Baptisten. Die hebben het nog steeds in gebruik.

De Baptisten hebben gezegd de synagoge terug te willen verkopen aan de joodse gemeenschap die in Noord-Holland boven het Noordzeekanaal 180 tot 190 gezinnen telt. Maar er moet wel een ander gebouw beschikbaar komen. Dat hoeft niet per se in Alkmaar te zijn en het is ook niet noodzakelijk dat het een kerkgebouw is.

De gemeente Alkmaar heeft onlangs herhaald dat het zijn eigen bestand aan gemeentelijke, leegstaande gebouwen zal doorlopen om te bezien of er een geschikt gebouw voor de Baptisten bij is.

Steun
Secretaris Troostwijk denkt dat de omstandigheid dat de joodse gemeenschap nu financieel gezien spijkers met koppen kan slaan, een belangrijke steun in de rug is voor de Baptisten in hun speurtocht naar een ander gebouw. Zij zijn er immers nu van verzekerd dat er geld op tafel komt voor het gebouw aan de Hofstraat.

...terug naar top

 

 

klik voor videobestand


Titel: Alkmaar 750 jaar Journaal: Viering 400 jaar
Bron: Alkmaarse Kabel televisie

Datum: 17 mei 2004
Auteur: Kabel Alkmaar

klik hier voor het videobestand (15 MB)

 

...terug naar top

 

 

Klik voor bericht


Titel: Shoah markeert 400 jaar joodse historie
Bron: Noord Hollands Dagblad

Datum: 15 mei 2004
Auteur: medewerker

klik hier voor het bericht

 

...terug naar top

 

 

klik voor videobestand

Titel: Viering 400 jaar vrije vestiging in Alkmaar
Bron: Videobestand Radio TV Noord Holland

Datum: 10 mei 2004
Auteur: medewerker

klik hier voor het videobestand (4 MB)

 

...terug naar top

 

 

klik hier voor bericht

Titel: Stenen kopen voor joods multicultureel centrum
Bron: Alkmaarsche Courant

Datum: 10 mei 2004
Auteur: medewerker

klik hier voor het bericht

 

...terug naar top

 

 

klik voor bericht

Titel: Joodse viering zonder incidenten
Bron: Noord Hollands Dagblad

Datum: 10 mei 2004
Auteur: medewerker

klik hier voor het bericht

 

Joodse viering zonder incidenten

Van een medewerker


Alkmaar - De viering van het vierhonderdjarig bestaan van de joodse gemeenschap in Alkmaar verliep gisteren zonder incidenten. Hier was men vooraf wel bang voor, daarom waren straten afgezet en was er beveiliging. Ambassadeur van Israël Margalit en de Noord-Hollandse commissaris van de koningin Borghouts waren er ook.

Vierhonderd jaar geleden kreeg de Joodse gemeenschap toestemming zich vrij te vestigen in Alkmaar. Bij dat feit werd gisteren uitgebreid stilgestaan in de voormalige synagoge in de Hofstraat en bij een bijeenkomst in het stadhuis. De plechtigheden werden afgesloten in het Stedelijk Museum. Daar openden Margalit en Borghouts een bescheiden expositie van Joodse gebruiksvoorwerpen. Een lange rij sprekers memoreerde de geschiedenis van de Joodse gemeenschap in Alkmaar. Die geschiedenis begon op 9 mei 1604 met de proclamatie van vrije vestiging voor Joden in de stad, door de Alkmaarse Vroedschap.

Burgemeester M. van Rossen, die zowel een toespraak in de synagoge als het stadhuis hield, beet het spits af. In beide gevallen begon ze met een citaat uit de historische roman 'De Lachende Engel' van Ida Vos. Van Rossen zei met 'gevorkte gevoelens' de viering bij te wonen, waarbij ze refereerde aan de verschrikkingen van de jodenvervolging in de tweede wereldoorlog. ,,Ik hoop dat als over vijftig jaar opnieuw een jubileum gevierd wordt, de wereld er voor onze kinderen en kindskinderen vreedzamer uit zal zien.''

De manier waarop de Joodse gemeenschap deel is gaan uitmaken van Alkmaar, noemde de burgemeester een voorbeeld van geslaagde integratie. ,,De geschiedenis is jammer genoeg geen rechte lijn omhoog naar beter'', relativeerde ze, om vervolgens haar doelstelling te formuleren. ,,In deze tijd van globalisering en doorgeschoten individualisering, moet de stad een anker vormen. Iedereen hoort erbij, dat is voor mij de betekenis van 9 mei 1604.''

...terug naar top

 

 

Klik voor bericht


Titel: Aankoop synagoge komt zeer dichtbij
Bron: Alkmaarsche Courant

Datum: 8 december 2003
Auteur: medewerker

klik hier voor het bericht

 

 

Aankoop van synagoge komt zeer dichtbij


Van een medewerker

Alkmaar - Een enkele dag in 1942 bracht het einde van een eeuwenoude joodse gemeenschap in Alkmaar. Op 5 maart van dat jaar werden de meeste joden uit Alkmaar weggevoerd. Gisteren werd tijdens een symposium in het Murmelliusgymnasium nadrukkelijk stilgestaan bij de joodse holocaustslachtoffers.

De opbrengst wordt geïnvesteerd in het terugkopen van de oude synagoge aan de Hofstraat, die ook tijdens de oorlog werd afgenomen.

De plek voor het symposium was toepasselijk. Jacob Hemelrijk, een jood uit Bergen, was in de Tweede Wereldoorlog namelijk rector van het Murmelliusgymnasium. Hij mocht niet op het gymnasium blijven en gaf noodgedwongen les in Amsterdam op het Joods Lyceum. Later dook hij onder, werd gepakt en gedeporteerd, maar overleefde de oorlog.

Peter Tammes deed de geschiedenis van het gezin Hemelrijk en talloze andere joodse gezinnen uit Bergen tijdens het symposium uit de doeken. Aan de hand van foto's en brieven liet hij zien dat de joodse gemeenschap er niet afgezonderd leefde, maar juist in het dorp was opgenomen. En hoe men manmoedig probeerde aan deportatie te ontkomen.

In de studie, die socioloog Tammes deed voor de Universiteit van Utrecht, komt naar voren dat een relatief groot deel van de joden in Bergen de oorlog overleefde. Dat bleek zelfs bijna tweederde te zijn, terwijl het landelijk ongeveer een kwart is. Volgens Tammes komt dat door het grote aantal gemengde' huwelijken. Een jood die met een niet-jood was getrouwd kreeg een voorlopig uitstel van deportatie en had derhalve meer tijd een schuilplaats te vinden, luidt Tammes' verklaring.

Een grimmig verhaal vertelde Joop Kila, emeritus predikant van de Nederlands Hervormde Kerk. Hij ging terug naar de dag waarop de joden in Alkmaar op transport werden gezet, 5 maart 1942. Kila, die werd aangekondigd als de pionier in de geschiedschrijving van de joodse gemeenschap in Alkmaar, stuitte tijdens zijn onderzoek op de nagelaten herinneringen van Abraham Drukker.

Aan de hand van Drukkers verhaal reconstrueerde Kila die rampzalige dag, waarop een sneeuwstorm door de stad joeg en joodse gezinnen met hun koffers op straat stonden. Kila vatte het samen als de ondergang van de joodse gemeenschap in Alkmaar'.

Het was ook het einde van de joodse synagoge in Alkmaar. Aan de Hofstraat hadden de Alkmaarse joden sinds 1808 een ruimte voor diensten, maar de Duitsers sloten de synagoge in 1942. Na de oorlog werd het gebouw verkocht aan de baptistengemeente.

De Stichting Alkmaarse Synagoge wil de voormalige synagoge terugkopen. De opbrengsten van het symposium moeten dat mede mogelijk maken. Arnold Troostwijk, secretaris van de stichting, hoopt dat het volgend jaar, wanneer de joodse gemeenschap in Alkmaar 400 jaar bestaat, zover is. ,,Het grootste probleem is uiteraard geld. Maar de situatie is een stuk beter dan een jaar geleden. De Baptisten Gemeente is nu bereid het aan ons te verkopen.''

Naast Tammes en Kila spraken gisteren ook oud-Alkmaarder Jan Bing, onderzoeker Jeroen Maas en schrijver/journalist Henk ten Berge. Bing, de initiator van het symposium, hield maarliefst drie voordrachten. Ook hij nam de circa veertig toehoorders mee naar de zwarte oorlogsdagen en de gevolgen ervan.

Zo deelde hij in een betoog over technieken van holocaustontkenning diverse ervaringen die hij opdeed in zijn functie als lector aan de University of Waikato in Nieuw-Zeeland. ,,Om hun boodschap over te brengen proberen ze te infiltreren bij prestigieuze universiteiten'', waarschuwde hij. ,,We moeten zorgen dat ze geen platform krijgen.''

 

...terug naar top

 

 

Klik voor bericht


Titel: Hulp bij zoektocht naar fatale reis
Bron: Noord Hollands Dagblad

Datum: 11 november 2003
Auteur: Winnie van Galen

klik hier voor het bericht

...terug naar top

 

 

Klik voor bericht


Titel: Alkmaarse Synagoge
Bron: NIW

Datum: 1 juli 2003
Auteur: Verslaggever

klik hier voor het bericht

...terug naar top

 

 

Klik voor bericht


Titel: Joodse geschiedenis herhaalt zich...
Bron: Noord Hollands Dagblad

Datum: 12 maart 2003
Auteur: Verslaggever

klik hier voor het bericht



...terug naar top

 

 

Klik voor bericht


Titel: Professor Heertje zet zich in voor Synagoge
Bron: Noord Hollands Dagblad

Datum: 1 februari 2003
Auteur: Verslaggever

klik hier voor het bericht

 

Professor Heertje zet zich in voor synagoge


Van onze verslaggever

Alkmaar - De Stichting Alkmaarse Synagoge heeft prof. A. Heertje bereid gevonden om zich in te zetten voor de terugkeer van een synagoge in de stad. Zijn rol is het aanzwengelen van de contacten met de gemeente, zegt secretaris A. Troostwijk van de stichting.

Heertje zal aanwezig zijn bij een ontmoeting binnenkort tussen de Stichting Alkmaarse Synagoge, de Nederlands-Israëlische gemeente, de baptistengemeente en burgemeester M. van Rossen. Met haar heeft Heertje al een gesprek gehad. Samen hebben ze het gebouw aan de Hofstraat bezocht, waar vroeger de Alkmaarse synagoge was gevestigd.

Sinds 1952 'kerken' de baptisten in het gebouw. De baptistengemeente is echter bereid om tegemoet te komen aan de wens van de stichting om het gebouw terug te kopen en er een synagoge en een centrum voor Alkmaarse joodse cultuur van te maken. De baptisten stellen één voorwaarde: voor hen moet een alternatief kerkgebouw gevonden worden. Dat blijkt een lastige klus.

Een bijkomende zaak is dat het niet echt botert tussen de stichting en de gemeente. De stichting verwacht iets van het stadsbestuur: hulp bij het vinden van een nieuw gebouw voor de baptisten, hulp bij het verwerven van de synagoge. De gemeente wil echter niet helpen met gebouwen. Nederland kent de scheiding tussen kerk en staat, geloofsgemeenschappen moeten huisvestingszaken zelf opknappen.


Cultureel centrum


Maar, zegt de stichting, het gaat niet om een geloofsgemeenschap maar om een culturele groep, de synagoge wordt een soort van cultureel centrum en een museum over de geschiedenis van joden in Alkmaar. Dan nog, zegt de gemeente, zal geen steun te verwachten zijn. Ook andere culturele groepen wenden zich regelmatig tot de gemeente en krijgen nul op het rekest: men kan ruimte huren in buurthuizen en wijkcentra. De enige mogelijkheid is een subsidie in het kader van de monumentenzorg.

Een paar keer hebben stichting en gemeente er over gepraat. In november gebruikte Troostwijk het spreekrecht in de gemeenteraad om zijn verhaal te doen. Bij Van Rossen viel de toon van zijn woorden niet goed. Ze kreeg het gevoel, zo zei ze, dat de stichting het niet wíl begrijpen.

Dat was in november. Troostwijk spreekt nu van 'een verharding' die hij niet had verwacht. ,,De burgemeester veronderstelde dat wij dingen wisten die wij niet wisten.'' Hij vindt het belangrijk om weer in gesprek te raken, zegt Troostwijk. Ook al omdat de Stichting Alkmaarse Synagoge een rol zal spelen bij de viering van 750 jaar Alkmaar. De joodse gemeenschap in Alkmaar viert in 2004 dat ze vierhonderd jaar geleden het recht kreeg zich vrij te vestigen in de stad.

Troostwijk ziet voor Heertje een rol weggelegd als 'gangmaker'. ,,We hebben prof. Heertje bereid gevonden om de zaak aan te zwengelen. Hij heeft nogal wat synagogen 'gered'. Bijvoorbeeld die in Weesp, waar spijkerbroeken werden verkocht. Heertje heeft er gezorgd voor een, zeg maar, waardiger bestemming. Zo ook in het oosten van het land.''

Het bezoek van Heertje heeft in elk geval tot gevolg gehad dat de gemeente de taxatie van het gebouw aan de Hofdijkstraat betaald heeft. ,,Als een soort gebaar'', zegt een woordvoerder van de burgemeester. Ook zij vindt het van belang om weer in gesprek te komen, gezien de jubilea die op komst zijn.

 

...terug naar top

 

 

Klik voor bericht


Titel: Alkmaar haalde joden binnen...
Bron: Alkmaars Weekblad

Datum: 11 december 2002
Auteur: Verslaggever

klik hier voor het bericht

 

 

...terug naar top

 

 

Klik voor bericht


Titel: Baptisten al 50 jaar in Synagoge
Bron: Noord Hollands Dagblad

Datum: 7 december 2002
Auteur: Hans Koolwijk

klik hier voor het bericht

...terug naar top

 

 

 

Klik voor bericht


Titel: Stichting Synagoge in de kou
Bron: Alkmaarsche Courant

Datum: 29 november 2002
Auteur: Verslaggever

klik hier voor het bericht

...terug naar top

 

 

Klik voor bericht


Titel: Stichting Synagoge heeft lange adem
Bron: Alkmaarsche Courant

Datum: 17 juli 2002
Auteur: Verslaggever

klik hier voor het bericht

...terug naar top

 

 

Klik voor bericht


Titel: Fotokaart voor komst joodse Synagoge
Bron: Alkmaars Nieuwsblad

Datum: 26 juni 2002
Auteur: Verslaggever

klik hier voor het bericht

...terug naar top

 

 

Klik voor bericht



Titel: Stichting Alkmaarse Synagoge
Bron: Alkmaar op zondag

Datum: 10 december 2000
Auteur: Verslaggever

klik hier voor het bericht



 

...terug naar top

 

 

Klik voor bericht


Titel: Alkmaarse Synagoge 'steentje voor steentje'
Bron: Noord Hollands Dagblad

Datum: 22 november 2000
Auteur: Leo van Gelderen

klik hier voor het bericht



...terug naar top

 

 

Klik voor bericht


Titel: Alkmaarse Synagoge centrum joods leven
Bron: Noord Hollands Dagblad

Datum: 4 maart 2000
Auteur: Leo van Gelderen

klik hier voor het bericht



...terug naar top

 

 

Klik voor bericht


Titel: Sjoel Alkmaar
Bron: NIW

Datum: 1 oktober 1999
Auteur: Verslaggever

klik hier voor het bericht



...terug naar top

 

 

Titel: Joods Noord Holland richt zich op Synagoge...
Bron: Het Parool

Datum: 27 september 1999
Auteur: Marjolein Dekker

klik hier voor het bericht



...terug naar top

 

 

Klik voor bericht


Titel: Joodse stichting wil in 2000 Synagoge aankopen

Bron: Noord Hollands Dagblad
Datum: 14 september 1999
Auteur: Verslaggever

klik hier voor het bericht



 

Joodse stichting wil in het millennium voormalige synagoge aankopen.


ALKMAAR - De Stichting Alkmaarse Synagoge wil binnen een jaar de voormalige synagoge aan de Hofstraat voor een miljoen kopen van de baptistengemeente.
Er is een comité van aanbeveling waarin ondermeer de ambassadeur van Israël Y.Gal en de commissaris van de koningin van Noord-Holland J. van Kemenade zitting hebben.
Ook de burgemeesters van de Noord-Hollandse steden waar vroeger synagogen hebben gestaan zitten in het comité.

In juli 1997 is de stichting opgericht die in Alkmaar de voormalige synagoge in de Hofstraat in ere willen herstellen. Het gebouw dateert uit 1808. Behalve de ruimte voor de synagogediensten is er nog steeds een chaider (leslokaal), mikwe (ritueelbad) en een rabbijnhuisje.
De synagoge is in 1942 gesloten als gevolg van de deportaties van joden door de Duitsers.
Omdat er na de oorlog nog maar weinig joden in Alkmaar waren kreeg de synagoge een andere bestemming. Sinds 1952 is het pand in gebruik bij de baptisten als godshuis. De laatste jaren is de joodse gemeenschap in en rond Alkmaar weer meer tot bloei gekomen. De gemeenschap leidt een 'zwervend bestaan' omdat er noordelijk van het Noordzeekanaal geen eigen onderkomen is.
De Stichting Alkmaarse Synagoge heeft vorig jaar een vriendenvereniging van de synagoge opgericht.
Ook is het comité van aanbeveling. Naast Gal en Van Kemenade, hebben rabbijn D. Lilienthal, burgemeester R. Bandell van Alkmaar en de burgemeesters W. Hoekzema van Den Helder, S. de Vreeze van Enkhuizen. P. Janssen van Hoorn, H. Smit van Medemblik en R. Vreeman van Zaanstad zitting in het comité.

Inlichtingen: Loes Citroen (072) 5610198 en A. Troostwijk (072)5642586. Stichting Alkmaarse Synagoge, postbus 8045, 1802 KA Alkmaar.

Bron: Noordhollands dagblad, Alkmaarsche Courant
Datum : dinsdag 14 september 1999 nr.216
Geschreven door: Verslaggever

...terug naar top

 

Klik voor bericht



Titel: Opleving Joodse cultuur
Bron: Alkmaarsche Courant

Datum: 22 december 1998
Auteur: Verslaggever

klik hier voor het bericht



...terug naar top

 

 

Klik voor bericht


Titel: Baptistengemeente wil gebouw verkopen
Bron: Alkmaarsche Courant

Datum: 5 november 1998
Auteur: Hans Koolwijk

klik hier voor het bericht



...terug naar top

 

 

STICHTING ALKMAARSE SYNAGOGE
Postbus 8045, 1802 KA Alkmaar.
Telefoon 072-5642586 en 072-5610198.

PERSBERICHT.

Op 2 juli 1997 is opgericht de Stichting Alkmaarse Synagoge. Doel van deze stichting is het in eigendom verwerven en exploiteren van de voormalige synagoge in Alkmaar, Hofstraat 13/17.

Het is de bedoeling, dat het gebouw een Joods multifunctioneel centrum voor boven het Noordzeekanaal wordt. In de zomermaanden zal het gebouw functioneren als Joods historisch museum.

Het gebouw dateert uit 1808 en is voor een synagoge buiten Amsterdam zeldzaam compleet ingericht.
Behalve de ruimte voor de synagogendiensten is er nog steeds een cheider (leslokaal), mikwe (ritueel bad) en een rabbijnenhuisje.

In 1942 is het gebouw gesloten, als gevolg van de deportaties in de tweede wereldoorlog.
Sinds 1952 is de voormalige synagoge in gebruik bij de Baptistengemeente Alkmaar, omdat er te weinig Joodse mensen in Alkmaar waren. De Baptisten hebben het gebouw goed onderhouden.

De laatste jaren is de Joodse gemeenschap in en om Alkmaar weer meer tot bloei gekomen.
Zij leidt een zwervend bestaan, want zij heeft boven het Noordzeekanaal geen eigen onderkomen meer. Men moet naar Amsterdam of Haarlem gaan, of een zaal huren.
Nu is er een unieke kans ontstaan, want onlangs hebben de leden van de Baptistengemeente via een referendum verklaard, dat zij het gebouw willen verlaten. Zij hebben hun bestuur gemachtigd, te onderhandelen met het gemeentebestuur van Alkmaar en het bestuur van de Stichting Alkmaarse Synagoge om te bereiken, dat het gebouw weer een Joodse bestemming krijgt, onder voorwaarde, dat de Baptisten een voor hen waardig gebouw op een andere locatie verkrijgen en dat dit zonder bijkomende kosten gebeurt.

Omdat het bestuur van de Stichting Alkmaarse Synagoge bij deze transactie veel financiële en morele steun kan gebruiken heeft het "de Vrienden van de Alkmaarse synagoge" opgericht. Mensen die hierin geïnteresseerd zijn, kunnen zich wenden tot het bestuur van de Stichting Alkmaarse Synagoge, postbus 8045, 1802 KA
Alkmaar.

Ook is er een Comité van Aanbeveling opgericht, dat bestaat uit de heren Y.Gal, Ambassadeur van Israël in Nederland, Mr. H.S.J.L. Borghouts, Commissaris van de Koningin in Noord-Holland, Rabbijn D.Lilienthal, M. van Rossen, Burgemeester van Alkmaar, Drs. W.K.Hoekzema, Burgemeester van Den Helder, Drs. H.Smit, Burgemeester van Medemblik en R.Vreeman, Burgemeester van Zaanstad.
In deze gemeenten stonden vroeger synagogen en hun ligging in Noord-Holland boven het Noordzeekanaal is zo, dat het duidelijk is, dat de Alkmaarse synagoge een meer dan plaatselijke functie zal gaan vervullen.

Het bestuur van de Stichting Alkmaarse Synagoge bestaat uit Loes Citroen, voorzitter, Arnold Troostwijk, secretaris, Chava Fernandes, penningmeester en de leden Sjosjana Reisenstadt en Sugette Hupkens.

Inlichtingen zijn te verkrijgen bij Loes Citroen, telefoon 072-5610198 en Arnold Troostwijk, telefoon 072-5642586 of schriftelijk bij de Stichting Alkmaarse Synagoge, Postbus 8045, 1802 KA Alkmaar.

...terug naar top

Toespraak van Loes Citroen, gehouden bij de overdracht op 23 dec. 2009

Dag dames en heren,

Ik ben zo blij dat de synagoge na 67 jaar weer zijn joodse bestemming krijgt. En in ere wordt hersteld. 2 juli 1997 is de stichting Alkmaarse synagoge opgericht en er is veel gebeurd in de afgelopen 12 jaar. De beginperiode van de SAS is een fase geweest van veel praten en onderhandelen met de baptisten om hun kerkenraad en hun leden op een lijn te krijgen dat dit huis een joods huis was en uiteindelijk weer een joods huis moest worden. We hebben als bestuur veel de publiciteit gezocht om naamsbekendheid te krijgen, gesproken met de Noord Hollandse gemeenten en de provincie en de alkmaarse politiek. En vooral met veel soorten ambtenaren gepraat. Vaak interviews gegeven met de pers, en een website opgericht. Regelmatig vergadert, en altijd de hoop gehouden dat het toch eens goed zou komen.

Wat ook een grote moeilijkheid geweest is, om goede vervangende huisvesting te vinden voor de baptisten. En uiteindelijk is het gelukt. Er is een gezegde dat luidt: wie niet in wonderen gelooft is geen realist.

En dat de voormalige synagoge weer synagoge wordt herinnerd ons aan Chanoekah. Rondom de dagen van chanoekah werd de drie partijen overeenkomst tot koop en verkoop ondertekend door ons. Chanoekah vertelt ons de geschiedenis over de herinwijding van de tweede tempel in het jaar 164 voor de gangbare jaartelling. Toen de Grieken de tempel in Jeruzalem binnendrongen ontheiligden zij de tempel met afgodsbeelden en zij ontheiligden de olie voor de menorah: dat is de zeven armenige kandelaar die ooit in de tempel stond. De maccabeeen slaagden er in de tempel en de stad te ontzetten en zij vonden nog slechts een kruik olie, genoeg voor één dag om de menorah te laten branden. Maar een wonder gebeurde, toen de menorah met de olie gevuld werd en werd aangestoken bleef de menorah acht dagen lang branden. Het jaar daarop werden deze dagen uitgeroepen tot feestdagen en deze worden gevierd tot op de dag van vandaag. En dat is ook de reden dat Chanoekah 8 dagen gevierd wordt. En zo valt het terugkeren van dit voormalig joodse huis in de dagen van Chanoekah. Hoe wonderlijk kan het gaan in het leven.

Maar ik wil u toch ook even mee terug nemen naar 4 mrt 1942. Het laatste samenzijn van de joodse alkmaarders in deze synagoge. Na de dienst gaan de mensen voor de laatste keer naar huis. En die zelfde avond probeert rabbijn de Wolff zijn joodse boeken in veiligheid te brengen. Hij pakt zijn kruiwagen en legt daar de siddoers in dat zijn gebedenboeken de Talmoed en tenach’s en de Thora en geeft ze in bewaring, hier ergens in de buurt. Waar ze gebleven zijn dat weten we niet dat blijft een mysterie. Maar dat de volgende dag 5 maart 1942 de gehele alkmaarse joodse bevolking op transport ging naar de vernietigingskampen. Dat weten we maar al te goed.

En nu na 67 jaar komt de synagoge terug. En ik wil de mensen die niet zijn teruggekomen, hier in deze sjoel een plek van herinnering geven. Zodat wij ze kunnen herdenken. Want zolang wij hen herdenken blijven zij voortbestaan. Wij mogen hen nooit vergeten.

Zojuist hebben wij de tripartiete overeen komst ondertekend ten over staan van notaris Spier. Dat is ook de reden dat we hier tesamen zijn. Wij hebben iets te vieren met elkaar. Dit is een gedenkwaardige dag. Zoals u wellicht weet is er een constructie bedacht samen met woningbouwvereniging van Alckmaer. Deze constructie heeft het mogelijk gemaakt om het geheel te realiseren. Het totale ensemble wordt gerestaureerd. En behoudt zijn authentieke uitstraling. Het rabbijnen huisje en het joodse schooltje worden 2 woon eenheden. Het mikwe wordt gerestaureerd en wordt afgedekt met een glazen plaat. De synagoge wordt gerestaureerd en zoveel mogelijk in oude staat hersteld. Naast de synagoge komt een glazen gebouw dat dienst doet als kiddoesj ruimte en daar vinden ook culturele activiteiten plaats. Hier zullen joodse lessen worden gegeven aan jong en oud. Het houden van sjabbat maaltijden zal regelmatig plaats vinden. Concerten, lezingen, de joodse feestdagen worden er gevierd. Film avonden. Joodse verhalen worden er verteld. Er komt een bibliotheek. Verhuur aan joodse en niet joodse organisaties. Joods restaurant 1x per maand. In de synagoge zullen een aantal diensten worden gehouden. In de zomer maanden zal de synagoge geopend zijn voor toeristen. En zal dan een museale functie vervullen. Ook zullen wij een plaats gaan in nemen als voorlichtingscentrum. Tegen antisemitisme en racisme uiteraard voor een ieder toegankelijk maar met name voor scholieren.

De Stichting alkmaarse synagoge bedankt al zijn bestuursleden en oud bestuursleden en adviseurs voor hun inzet. Maar twee mensen wil ik hier in het bijzonder noemen. Dat zijn de heer Robert Israel adviseur van de Stichting Alkmaarse Synagoge en de heer Luuk Hageman onderdirecteur van Woningbouwvereniging van Alckmaer. Zij hebben samen op onnavolgbare wijze gehandeld in kracht wijsheid en inzicht. Waarvoor heel erg veel dank.

Ook willen wij al onze subsidiegevers heel hartelijk bedanken. Ik wil u nog vertellen dat er voor de inrichting van de synagoge niet voldoende geld is. U kunt bij ons daarom nog altijd stenen adopteren tegen 25 euro per stuk, krijgt u van ons een mooi certificaat. En wat nieuw is: u kunt nu ook een stoel adopteren tegen 100 euro per stoel, daar worden dan ook daadwerkelijk ongereserveerde stoelen voor gekocht.

Tot slot spreek ik de wens uit dat het een mooi bloeiend joods leerhuis zal worden van generatie op generatie, Omein

...terug naar top

 

SAS Nieuwsbrief / 1 januari 2010 / 15 Tevet 5770       

Aan de vrienden van de Stichting Alkmaarse Synagoge,  

Lang heeft u geen nieuws van ons ontvangen, omdat er belangrijk overleg gaande was ... dat onlangs tot een geweldig resultaat heeft geleid... Misschien hoorde u er al van via de media - maar heel graag willen we u nu zelf melden dat het gebouw van de Alkmaarse synagoge op 23-12-09 eigendom is geworden van de SAS!  

Dit gebeurde tijdens een indrukwekkende bijeenkomst in het sjoelgebouw zelf, door het ondertekenen van een driepartijen overeenkomst tussen Baptistengemeente Alkmaar, Stichting Alkmaarse Synagoge en woningcorporatie Van Alckmaer. De betrokkenheid van de woningcorporatie maakte de heugelijke uitkomst mogelijk, al moest daarbij ook een uitruil plaatsvinden: twee onderdelen van het oorspronkelijke complex, het rabbijnenhuisje en het cheider (schooltje) worden gerestaureerd tot woningen. Daar staat tegenover dat de woningcorporatie de restauratie van de synagoge op zich neemt, en dat naast de sjoel een multifunctionele ruimte wordt gebouwd, die zal worden verhuurd aan de SAS. Het mikwe (rituele bad) zal onder een glazen plaat zichtbaar worden.  

Nu het sjoelgebouw na 67 jaar weer in Joodse handen is gekomen, kan de SAS haar energie gaan richten op het verwezenlijken van haar plannen voor een Joods centrum boven het Noordzeekanaal. We verwachten in de tweede helft van 2010 daarmee daadwerkelijk te kunnen beginnen, nadat de Baptisten hun nieuwe kerk hebben betrokken, de sjoel gerestaureerd is en de multifunctionele ruimte is opgeleverd.

We willen in de synagoge uiteraard diensten laten houden, en er komt een gedenkplaats voor de vermoorde Alkmaarse joden; ook kunnen er passende wereldlijke activiteiten als concerten plaatsvinden. Wat de multifunctionele ruimte betreft denken we aan cursussen en lezingen, museale functie, mediatheek, voorlichting over antisemitisme en racisme; kiddoesjruimte, Joodse maaltijden, soeka (loofhut); ook kunnen we plaats bieden aan andere Joodse en niet-Joodse initiatieven op sociaal en/of cultureel gebied.  

Wij hopen dat velen van u straks mee willen doen aan het vormgeven van deze activiteiten. U kunt uw ideeën nu al melden op <info@alkmaarsesynagoge.nl>

Onder dankzegging voor uw gulle gaven tot dusver, blijven ook deze zeer welkom! Behalve de bekende sjoelste(e)n(en) à € 25, kunt u nu ook een sjoelstoel à € 100 adopteren (ING 7778010).

En dan nog dit: wij zouden graag de vólgende nieuwsbrief per mail verzenden. Zou u ons uw email-adres willen doorgeven? Zo ja, alvast onze dank!   Met de beste wensen voor het nieuwe jaar van de gangbare telling, waarin wij u in de herwonnen synagoge hopen te mogen begroeten,

Stichting Alkmaarse Synagoge  

zie voor meer informatiewww.alkmaarsesynagoge.nl

...terug naar top

 

Terug naar introductiepagina